Naslovna Kultura Udruženje “Gergina”: Knjigom protiv zaborava

Udruženje “Gergina”: Knjigom protiv zaborava

339
0

Udruženje za očuvanje kulture i tradicije Vlaha „Gergina“ za 12 godina postojanja publikovalo je 30 naslova na vlaškom pismu sa namerom da od zaborava sačuva tradiciju ove nacionalne zajednice.

Neka od izdanja Udruženja „Gergina“ na vlaškom pismu

Od trenutka kada je Nacionalni savet Vlaha 24. januara 2012. usvojio vlaško pismo u ćiriličnoj i latiničnoj verziji, Vlasi su konačno mogli da pišu i čitaju na svom maternjem jeziku. Godinu dana kasnije štampane su i prve publikacije na vlaškom pismu.

To su bile bojanka za decu pod nazivom „Panda învacă kung fu“ (Panda uči kung fu) na homoljsko-braničevskom dijalektu, publikacija  “Vorbjesk ljimba Vlahă” (Govorim vlaški), gramatika vlaškog jezika, „Vuorbarju – srpsko – vlaški rečnik“, udžbenik  „Vuorba ši kultura Vlahă“.

Ove knjige su štampane zahvaljujući realizovanom projektu „Afirmacija multikulturalnosti kroz inkluziono obrazovanje vlaške nacionalne manjine“, a u saradnji sa Nacionalnim savetom Vlaha svetlost dana ugledale su i „Povjestjij dje kopij“,   a audio diskom  i „Povjestjij dje kopij pîntru nuaptja bună“, publikovane 2013. i 2017. kao i zbirka šaljivih priča, čiji je glavni junak, autentičan lik sa ovih prostora, Elvis alu Čobanu, Dragane Vojinović, alu Jovănjenju.

„Udruženje „Gergina“ je 2013. počelo sa izdavačkom delatnošću i već 14. februara te godine organizovalo promociju na maloj sceni Doma kulture pod nazivom „Skrijatu ši ćićitu al djin tîj“ (Prvo pisanje i čitanje). Naše prve publikacije poklanjane su osnovnim školama u kojima je uveden fakultativni predmet „Vlaški govor sa elementima nacionalne kulture“, kao i ostale koje su bile namenjene deci“, kaže Siniša Čelojević, predsednik Upravnog odbora Udruženja za očuvanje identiteta, kulture, tradicije i jezika Vlaha „Gergina“.

Naslovna strana knjige „Povjestjij dje kopij pîntru nuaptja bună“

Od prvih publikacija do danas “Gergina” je nanizala bogatu izdavačku produkciju od 30 knjiga, čiji je cilj da ukupnu tradiciju Vlaha, kroz njene obrazovne i kulturne vrednosti učini neprolaznom i trajnom.

“Sve to predstavlja potrebu da se očuva identitet vlaškog naroda, koji vekovima ostavlja svedočanstva o svom trajanju, pa se na autentičan način, očuvanom kulturnom, izvornom i tradicionalnom izrazu pridružuju i pisane publikacije koje svojim sadržajima sliku vlaške populacije čine još bogatijom i potpunijom“, dodaje naš sagovornik.

Sa prvim festivalima vlaške muzike ukazala se i potreba da se od zaborava sačuva i vokalna tradicija Vlaha, pa su tako publikovane i pesmarice, poput „Кîntjećilji noaštje“ sa 100 izvornih vlaških pesama, Slobodan Domaćinović i Staniša Paunović sa po 50 pesama, pa dvojezični, vlaško- srpski tekstovi Mikana Obradovića o Božidaru Januciću,  Miletu Paunoviću, Iliji Iki Petrišoroviću … Svaka od ovih publikacija štampana je uz prateći audio nosač zvuka.

Promocija knjige „„Muzika Vlahilor djin lumje“ dr Dimitrija Golemovića, Negotin, 2019.

Javnost je bila u prilici da se upozna i sa hiljadu vlaških izraza kroz zbornik „Aša a vorbit aj bătrînj“ (Tako su govorili naši), autora Кîrsta alu Jovănjenju i Vlasta alu Abraš,  sa notnim zapisima 25 kola Slobodana Božinovića „Uorilji lu Božin“ autora Adama Orvada iz Danske, knjigom „Da se razumemo – Să nje încăljeđem- Lasst uns verstehen“, Siniše Čelojevića, Elizabete Dajić Grimplinović i Snežane Čelojević, pa zbirkom vlaških pesama „Кîntjeće dje dragostje“ čiji je autor Кîrsta alu Jovănjenju i zbirkom sa 38 vlaških pesama i 27 zagonetki i misli „Pje valja Ćimokuluj“ Slobodana Cvetića (Slobodan alu Milă alu Кoljică).

Oživele su i balade čuvenih violinista iz Jabukovca, „Кîntjeće băladje uorj ši vjersurj – Lăutarji đin Jabukovăc“, u saradnji sa Ministarstvom državne uprave i lokalne samouprave i kapitalno delo prof. dr Dimitrija Golemovića „Tradicionalna vlaška muzika – Muzika Vlahilor djin lumje“, ali i publikacija „Festivalski sabornik – Adunamîntu festivaljilor“ koju su za štampu priredile Milomirka Jovović i Jovanka Stanojević, a koja je promovisana na jubilarnom 10. festivalu „Gergina“, 2019. godine.

Naslovna strana knjige „Povestjij dje kopij – Basne za decu“

Godinu dana kasnije publikovana je i knjiga “Povestjij dje kopij – Basne za decu“zahvaljujući sredstvima Ministarstva državne uprave i lokalne samouprave iz Budžetskog fonda za nacionalne manjine za programe i projekte iz oblasti obrazovanja, koja sadrži 21 basnu na srpskom jeziku i vlaškom govoru, a koju je ilustrovala učenica prvog razreda beogradske Osnovne škole „Laza Kostić“, Kalina Rajković.

Poslednje u nizu su “Kîntjeće đe rušinje – Erotske vlaške pesme“ koju je priredio prim. dr Siniša Čelojević, predsednik „Gergine“ i „Đeskîntjeće – Vlaške bajalice – Vlach Incantations“, sa uvodom na vlaškom, srpskom i engleskom jeziku čiji su priređivači Čelojević i Nemanja Ispirović iz Bora.

„Mi intenzivno radimo na čuvanju vlaškog kulturnog nasleđa, na njegovom trajanju i daljem prenošenju. Sva naša izdanja promovišemo na Festivalu „Gergina“, na manifestaciji „Dani Gergine – Zîljilji Gerginji“ koja predhodi festivalu, organizujemo izložbe, štampamo i publikujemo kompakt diskove sa izvornom vlaškom muzikom što je, uostalom, i cilj našeg udruženja, formiranog 15. decembra 2009. godine”, kaže Čelojević.