Naslovna Krajinske vinjete Prva sistemska istraživanja lokaliteta Ćetaće kod Radujevca

Prva sistemska istraživanja lokaliteta Ćetaće kod Radujevca

1724
0

Balkanološki institut Srpske akademija nauka i umetnosti (SANU) i negotinski Muzej Krajine započeli su prva sistemska arheološka istraživanja lokaliteta Ćetaće kod Radujevca, čija najranija faza izgradnje potiče najverovatnije sa kraja prvog veka posle Hrista.

Lokalitet Ćetaće kod Radujevca već je uvršćen u preliminarnu listu Uneska kao jedan od retkih očuvanih rimskih lokaliteta na dunavskom limesu. On je treći u opštini Negotin, a peti na teritoriji koju pokriva Muzej Krajine a koji se odnosi na granicu Rimskog carstva, njenu odbranu, ekonomsku organizovanost, pa čak i rudarske aktivnosti u široj oblasti.

Nalazi se 800 metara uzvodno od ušća Timoka u Dunav  na levoj obali Dupljanske reke, a praktično je ostao neistražen posle velike đerdapske kampanje koja je podrazumevala istraživanja duž čitavog područja u vreme izgradnje obe hidroelektrane na Dunavu.

“Ovaj lokalitet se nalazi na strateški vrlo pogodnom mestu blizu ušća Timoka sa srpske strane. Sa desne obale Timoka u današnjoj Bugarskoj nalazi se lokalitet sličnog tipa i oba ta lokaliteta su zapravo zatvarali ulaz u timočku dolinu iz pravca Dunava. Poznato je na osnovu istorijskih izvora i arheoloških podataka da je timočka dolina bila dolina penetracije iz pravca Dunava prema centralnom Balkanu i prema Naisusu. Mi ovde imamo jedan fortifikacioni rimski objekat nastao da spreči prodor varvara dublje u teritoriju Carstva. Jasno se ukazuje ideja o tome da se radi o vojnom logoru koji je sazidan neposredno pred napad na Dakiju u vreme Trajana kao segment jedinstvenog infrastrukturog poduhvata sprovedenog na prostoru Đerdapa u osvit dačkih ratova”, kaže dr Vladimir Petrović, naučni savetnik na Balkanološkom institutu SANU.

Dr Vladimir Petrović i Gordan Janjić

Osim manjih iskopavanja od 1958. do 1960. godine sistematska istraživanja ovog lokaliteta su praktično tek sada počela. Zna se, ističu arheolozi, da je na ovom mestu postojao objekat vojnog karaktera, četvorougaone osnove, sa zaobljenim bedemima na uglovima, a dalja istraživanja ovog mesta pokazaće i njegovu ulogu u odbrani Carstva i pravu namenu objekta ili više njih na lokalitetu Ćetaće u prošlosti.

“Sva suština je u tome da mi na teritoriji koju pokriva Muzej Krajine dođemo do rezultata kojima ćemo doprineti državi Srbiji da na Uneskovoj listi trajne kulturne vrednosti budu lokaliteti sa ovog prostor. Početak svega toga je bilo rekognosciranje 2016. godine koje smo uradili dobro, imali odlične rezultate, izveštajem koji smo dostavili resornom ministarstvu zainteresovali smo sve i više nije bilo problema da nastavimo dalje. Moj cilj je bio da u sve ovo bude uključeno što više institucija. Na taj način pokazujemo da je saradnja moguća, da je moguće da pravi i stručni ljudi urade pravu stvar za naš kraj ovde. Na pravom smo putu jer sa ovim lokalitetom, ove godine, praktično završavamo sve što smo zamislili na početku. Na jedan način smo radili Glamiju u Rtkovu, na drugi Egetu u Brzoj Palanci, na Mora Vagej kod Mihajlovca radili smo rekonzervaciju. Ove godine smo po prvi put  otvorili Akves i radili na bedemu grada i sad smo na jednom izuzetnom lokalitetu koji prvi put se radi sistematski”, kaže arheolog Gordan Janjić, muzejski savetnik Muzeja Krajine u Negotinu.

Pored Gordana Janjića i dr Vladimira Petrovića deo arheološke ekipe koja intenzivno radi na istraživanju ovog značajnog lokaliteta su i Aleksandar Tasić, arheolog iz Svrljiga, kao i studenti arheologije Ivan Ilić iz Novih Banovaca i Aleksandar Veljanović iz Beograda.

“Istraživanja su fokusirana na stratigrafiju lokaliteta, kao i na definisanje građevinskih faza koje prate razvoj ovog važnog utvrđenja, čija je svrha bila da zajedno sa obližnjim Durustorumom u Bugarskoj štiti pravac prodora neprijateljskih vojnih jedinica dolinom Timoka prema bogatim i čuvenim centralnobalkanskim gradovima Rimskog carstva. Najranija faza izgradnje potiče najverovatnije sa kraja prvog veka posle Hrista iz doba cara Trajana, potom se nazire kasnoantička reorganizacija utvrđenja a verovatna je i vizantijska obnova. Istraživanjima će se utvrditi eventualno postojanje predrimskog elementa na prostoru lokaliteta”, dodaje Gordan Janjić.

Prva sistematska istraživanja lokaliteta Ćetaće finansijski je podržalo i Ministarstvo kulture i informisanja u okviru konkursa u oblasti arheološkog i nepokretnog nasleđa sa 950.000 dinara.

“Ovaj lokalitet je u strateškom smislu bio izuzetno važan tako da otkrivanjem  lokaliteta Ćetaće Radujevac i nastavkom radova na ovom području imaćemo čitavu sliku o tome kako je izgledao ovaj prostor u doba Rima, pogotovu kakve su veze današnjeg Prahova, rimskih Akvi sa okolnom teritorijom. Mi znamo da je Akves bio ozbiljan grad, ne samo fortifikacioni objekat, već i luka i sa druge strane trgovački i rudarski centar te bi i ovde očekivali i tu neku namenu koja nema veze striktno sa vojskom, već i sa rudarskim poslovima koji su za svoj centar imali upravo Akves”, dodaje dr Petrović.