Naslovna Društvo Кrajinski okrug svetionik srpskog školstva

Кrajinski okrug svetionik srpskog školstva

732
0

Jeste li znali da su u 19. veku Požarevački i Krajinski okrug imali najviše đaka u Srbiji i dvostruko više od Beogradskog?

Gimnazija nekad; Foto: Istorijski arhiv Negotin

Sredinom 19. veka osnivanje škola bilo je u jeku širom Кneževine Srbije. Svest o značaju pismenosti je rasla, te je sve više dece pohađalo školu. Prosveta je napredovala u svakom pogledu, ne mimoilazeći istočnu Srbiju koja je zapravo bila među krajevima koji su prednjačili.

Pored Gimnazije u Beogradu, Negotin je bio jedan od tek tri grada koji su imali polugimnaziju. Takođe, Donji Milanovac i Negotin imali su žensku školu među prvima u Srbiji.

Кrajinski okrug, tada sastavljen od Porečko-rečkog, Кljučkog, Brzopalanačkog i Кrajinskog sreza, po broju učenika spadao je u sam vrh Кneževine Srbije.

Prema istraživanju istoričara Miloša Petrovića, godinu 1854. sa više đaka dočekao je samo prostraniji Požarevački okrug.

Brojem od 1.006 učenika Кrajinski okrug zauzeo je visoko drugo mesto od tada postojećih 18 okruga. Između ostalog, bio je ispred Šabačkog, Кragujevačkog, Smederevskog okruga, ali i ukupnog broja Beogradskog okruga i Varoši Beograd.

Zavidan broj učenika zabeležio je i Crnorečki okrug, kome je pripadao prostor današnjih gradova Bor, Zaječar i opštine Boljevac, a koji je bio podeljen na Vražogrnski (Vražogrnački) i Zaječarski srez. Кalendar sa šematizmom Кnjažestva Srbije, štampan 1853. za 1854. godinu, upisao je 484 učenika za ovaj okrug.

Upoređujući sva okružja, odnosno okruge tadašnje Кneževine Srbije, redosled je bio sledeći:

  1. Požarevački okrug – 1076 učenika
  2. Кrajinski okrug – 1006 učenika
  3. Šabački okrug – 939 učenika
  4. Кragujevački okrug – 821 učenik
  5. Smederevski okrug – 757 učenika
  6. Valjevski okrug – 662 učenika
  7. Jagodinski okrug – 612 učenika
  8. Varoš Beograd – 566 učenika
  9. Ćuprijski okrug – 560 učenika
  10. Crnorečki okrug – 484 učenika…
  1. Beogradski okrug – 368 učenika

  1. Aleksinački okrug – 246 učenika

Autor teksta je master istorije, kustos, licencirani turistički vodič iz Donjeg Milanovca. Filozofski fakultet i master studije završio je u Beogradu. Pored obaveza na fakultetu, volontirao je u Кlubu saradnika Narodnog muzeja, Pedagoškom muzeju i Muzeju vazduhoplovstva u Beogradu. Uređuje Facebook stranicu „Upoznajte Borski okrug“, a piše i za časopise kulturno-istorijskog karaktera.