Naslovna Kultura Arhiv publikuje drugo dopunjeno izdanje knjige o negotinskom diplomati-književniku Branku Lazareviću

Arhiv publikuje drugo dopunjeno izdanje knjige o negotinskom diplomati-književniku Branku Lazareviću

238
0

Ministarstvo kulture i informisanja na konkursu iz oblasti kulturnog nasleđa, za projekte arhivske građe, podržalo je sa 350.000 dinara publikovanje drugog dopunjenog izdanja knjige “Diplomatski spisi Branka Lazarevića”, autora Miladina Miloševića.

Knjiga “Diplomatski spisi Branka Lazarevića” štampana je u izdanju Istorijskog arhiva u Negotinu 2001. godine, a sada se, zahvaljujući resornom ministarstvu planira i njeno drugo, dopunjeno izdanje.

Negotinac Branko Lazarević, sin industrijalca i radikalskog prvaka Đorđa Đoke Lazarevića i Vukosave, bratanice čuvene pesnikinje Milice Stojadinović Srpkinje jedan je iz plejade kulturne elite Srbije, odnosno Кraljevine Jugoslavije, koju su činili književnici-diplomate: Milan Rakić, Jovan Dučić, Ivo Andrić, Branko Lazarević, Rastko Petrović…

U diplomatskoj službi jugoslovenske kraljevine u Vašingtonu, Čikagu, Berlinu, Pragu, Tirani, pa ponovo Pragu, Varšavi, Ankari, Beču i Briselu, proveo je 21 godinu, a uz to je bio i jedan od najznačajnijih književnih i pozorišnih kritičara, produktivan stvaralac i naučni radnik prepoznatljiv po svojim političkim raspravama koje i dana imaju širok kulturno-istorijski i antropološki značaj za razumevanje opšteg društvenog konteksta prve polovine 20. veka.

 “Upoređujući diplomatske spise Branka Lazarevića sa izveštajima drugih diplomata iz kruga uglednih pisaca i intelektualaca, kao što su Dučić, Rakić, Andrić, Petrović uočavamo da su osobeni, od toga da je deo izveštaja pisao rukom, izvori su autentični, do sadržaja koji je bogat i oplemenjen znanjem istorije i razumevanjem istorijskog konteksta. Vredno je napomenuti da kolega Milošević u drugom izdanju „Diplomatskih spisa Branka Lazarevića“, pored već objavljenih 195 dokumenata pridodaje novih 51, ukupno 246. Od toga broja tri se tiču boravka u Pragu iz 1922, 1926. i 1927. godine i 48 u Tirani, period 1925-1926. godine. Svi dokumenti se objavljuju po hronološkom redu”, navodi Ljubodrag Dimić, akademik SANU.

Lazarević svedoči o unutrašnjoj i spoljnoj politici zemalja u kojima je službovao, bilateralnim odnosima jugoslovenske kraljevine sa tim državama, sadržaju poverljivih informacija koje je pribirao, kontaktima i razgovorima sa vodećim državnim funkcionerima i uglednim ličnostima politike, ekonomije, kulture, odbrane, pogledima koji su u političkim krugovima i javnosti država u kojima je vršio diplomatsku službu postojali o Jugoslaviji ali i o podacima do kojih je dolazio u razgovorima sa drugim diplomatama.

“Značaj te dokumentacije tim je veći jer je većina građe nastale radom diplomatskih predstavništava u kojima je Lazarević službovao uništena i nestala tokom Drugog svetskog rata.  U građi koju kolega Milošević prezentuje posebnu vrednost imaju razgovori Branka Lazarevića sa ministrom inostranih poslova Čehoslovačke Edvardom Benešom. Podjednako vredni su i izveštaji koji se tiču prilika u Nemačkoj, „Anšlusa“, stanja u Albaniji, italijanskih pretenzija na Jadran, političkim odnosima u Turskoj, odnosima Francuske i Engleske u Maloj Aziji, Balkanskom sporazumu… Uočljivo je da u diplomatskim spisima Lazarević nastoji da što vernije predstavi sadržaj razgovora koje je vodio i informacija do kojih je došao, dok sopstvene stavove i razmišljanja samo diskretno ističe”, kaže Nenad Vojinović, arhivski savetnik i direktor Istorijskog arhiva u Negotinu.