Naslovna Društvo Počeci obrazovanja u Negotinskoj krajini: 196 godina postojanja OŠ „Vuk Karadžić“

Počeci obrazovanja u Negotinskoj krajini: 196 godina postojanja OŠ „Vuk Karadžić“

787
0

Istorijske prilike na istočnoj granici Srbije početkom 19.veka diktirale su  i otvaranje prvih škola. Oskudni podaci nam otkrivaju da ja prva škola u Krajini sa radom počela 1824. godine.

OŠ „Vuk Karadžić“ tridesetih godina prošlog veka; Foto: Istorijski arhiv Negotin

Malobrojni istorijski podaci pre Prvog srpskog ustanka i za vreme oba ustanka u Srbiji, otkrivaju nam da je organizovano obrazovanje sa radom počelo pre priključenja  Krajine Srbiji.

O učiteljima i nastavi  pre 1824. godine, malo znamo iz oskudno  sačuvanih istorijskih izvora.

U pedagoškoj literaturi hroničari ne beleže prilike na istočnoj granici Srbije, jer je ovaj deo teritorije sve do 1833. godine  bio van matice. Malobrojni sačuvani podaci u turskim i austrijskim arhivama su nedovoljno proučeni, ali se kao početak organizovane škole uzima 1824. godina, kada je, tvrde neki izvori, sa radom i počela prva škola. Ne postoje ni sigurni podaci da je nastava tekla neprekidno svih narednih godina  jer se ime učitelja Petra Markovića pominje tek 1830. godine.

Najstariji izvori nas upućuju na još dva važna podatka kada je početak obrazovanja u pitanju i vezani su za 18. vek kada se kao škole spominju čak dve, jedna u samom Negotinu, a druga u Sikolu.

Prve škole nisu bile ni nalik današnjim koje poznajemo, jer je nastava bila organizovana po manastirima, crkvama, seoskim ili gradskim kućama, tamo gde je bilo učitelja.

Foto: Istorijski arhiv Negotin

Istorijska prekretnica za obrazovanje u Srbiji jeste  objavljivanje hatišerifa, odnosno dobijanja autonomije 1830. godine. Prilike u Negotinskoj krajini bile su drugačije tek 1833. godine kada je ovaj deo teritorije priključen Srbiji. Hatišerifom je Srbima dato pravo na postavljanje vlasti, objavljivanje knjiga, lečenja bolesnika kao i otvaranja škola „ radi vospitanija djece svoje“.

Tako u Negotinu mala škola prerasta u normalnu školu sa jednim razredom. Potvrda ove istorijske činjenice je prva poseta kneza Miloša kada na mesto serdara Krajine i Ključa postavlja Stevana Stojanovića, kao i dobijanje statusa timočkog serdarstva 1834. godine. Kao sedište upravne i političke vlasti Negotin tada dobija i  normalnu trorazrednu školu, kao što je Ustav i predviđao.

Škola danas

Da je odluka o otvaranju škole u Negotinu bila više nego ispravna i na dobrobit ondašnjih meštana Krajine pokazuje i podatak  da je upravo negotinska škola među jedine tri u Srbiji koje su ispunjavale prostorne zahteve ondašnje Visoke kancelarije koja je brinula o školama.

Na osnovu ovih sačuvanih izveštaja saznajemo da je prva učionica bila u porti stare negotinske  crkve na južnoj strani.  Komisija je tada predložila tadašnjim lolaknim vlastima da se sagradi još jedna škola za još jednog učitelja.

Po sačuvanim izvorima školska zgrada je na prelasku iz  18. u 19. vek počela da se gradi na mestu gde se sada nalazi južni deo Osnovne škole „Vuk Karadžić“. Zgrada je imala nekoliko učionica u obliku slova T. Prostorije su služile za nastavu sve do početka 20. veka kada je 1910. godine podignuta današnja zgrada.


Objavljeni medijski sadržaj je nastao u okviru projekta “Ram za sliku Negotina” koji je sufinansiran iz budžeta opštine Negotin. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

OSTAVITE KOMENTAR

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.