Naslovna Krajinske vinjete Negotin u Velikom ratu oslobođen 21. oktobra: Generalu Gambeti titula počasnog građanina

Negotin u Velikom ratu oslobođen 21. oktobra: Generalu Gambeti titula počasnog građanina

468
0

U Prvom svetskom ratu Negotin su oslobodile savezničke vojne jedinice pod komandom francuskog generala Žuina Gambete, 21. oktobra. Dva dana kasnije zahvalni Negotinci su generala proglasili za svog počasnog građanina.

XIII Pešadijski puk „Hajduk Veljko“, fotografija iz knjige „Negotin i Krajina od 1859. do 1940“ dr Tihomira Stanojevića

Kada su početkom oktobra 1918. godine počele borbe za konačno oslobođenje Srbije, proslavljeni 13. Pešadijski puk “Hajduk Veljko”, koji se nalazio u sastavu Druge armije, nije učestvovao u oslobođanju istočne Srbije. Oni su bili u samom žarištu borbe još od proboja Solunskog fronta. Srpskim jedinicama, međutim, nije pružena prilika da učestvuju u oslobađanju Srbije istočno od Morave. Saveznička komanda uputila je Prvu armiju prema Beogradu, Kraljevu, Užicu i Sarajevu, a Drugu prema Prizrenu, Prištini i Crnoj Gori.

Konjičkoj brigadi generala Žuina Gambete (François Léon Prosper Jouinot-Gambetta) i 76. i 22. kolonijalnoj diviziji pripao je zadatak da oslobode istočnu Srbiju.

“Dok je Prva armija poput oluje napredovala prema Beogradu, dotle je Gambetina vojska čistila Timočku dolinu od Bzgara. U ovom obračunu sa Bugarima posebno se istakla Konjička brigada generala Gambete, koja je oslobodila Pirot 15. oktobra, Knjaževac 18. oktobra, Zaječar 19. i 20. oktobra. Iza konjičke brigade je nastupala 76. divizija. Njen marokanski puk i Konjička brigada ulaze u Negotin 21. oktobra”, piše o oslobođenju Krajine dr Tihomir Stanojević.

François Léon Prosper Jouinot-Gambetta, fr.wikipedia.org

Baš tog 21. oktobra, kada je Negotin oslobođen, Druga armija, pa i 13. Pešadijski puk “Hajduk Veljko” oslobodili su Kosovsku Mitrovicu i nastavili pohod Ibarskom dolinom prema Kraljevu, a zatim i Užicu. Kraj rata vojnici Druge armije dočekali su u Crnoj Gori.

Negotinci su oslobodiocima priredili veličanstveni doček zasipajući generala Gambetu i njegove vojnike cvećem dok su prolazio ulicom koja danas nosi njegovo ime.

Dva dana kasnije, 23. septembra održana je sednica Opštinskog odbora na kojoj je predsednik Ilija Anđelković predložio da se general Gambeta izabere za počasnog građanina Negotina.

“Na predlog predsednika, Odbor opštine negotinske, da bi se večito sećao na svog prvog oslobodioca, posle trogodišnjeg ropstva, na današnjoj svojoj sednici izabrao Vas je, Gospodine Generalu, jednoglasno, za svog počasnog građanina. Izveštavajući Vas, molimo da se te počasti građanina grada Negotina, primite”, stajalo je u dopisu koji su potpisali predsednik Ilija Anđelković i delovođa Živ.Radosavljević.

General je, zapisala je istorija, tu počast primio dirnuvši Negotince rečima da će Negotin i Krajinu “voleti kao svoje rodno mesto, a Krajince kao svoj narod.“

Udovica francuskog generala prilikom otkrivanja Spomenika oslobodiocima 1930. godine; fotografija iz knjige „Negotin i Krajina od 1859. do 1940.godine“ dr Tihomira Stanojevića

Negotin se na tome nije zaustavio već je podigao i spomenik generalu Gambeti, ali i srpskim i francuskim vojnicima izginulim u Velikom ratu.

Spomenik je svečano otkriven 12. oktobra 1930. godine u prisustvu velikog broja zvanica, među kojima je i bila udovica francuskog generala.

“Znala sam koliko srpski narod gaji simpatije prema mom suprugu, ali nisam nikada očekivala i nadala se takvim dočecima i ovacijama, koje su mi priređivane od strane naroda i grada Negotina. Žalim što general nije živ da obiđe sva ratišta na kojima je stekao slavu, a naročito grad Negotin, što je toliko želeo”,rekla je, tom prilikom, supruga slavnog generala, a zabeležile “Krajinske novine” u svom drugom broju, 1930. godine.

OSTAVITE KOMENTAR

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.